Εθελοντές δασοπυροσβέστες: από «ήρωες» στην ενδυνάμωση και την αναβάθμιση του ρόλου τους

Οι εθελοντές δασοπυροσβέστες δεν είναι «ήρωες», είναι ενεργοί πολίτες των τοπικών κοινωνιών που με υψηλό αίσθημα ευθύνης επιλέγου να προστατεύσουν τη φύση και τους συμπολίτες τους. Το «Πρόγραμμα Υποστήριξης Εθελοντικών Ομάδων Δασοπυροπροστασίας», που υλοποιήθηκε σε δύο κύκλους κατά την περίοδο 2022-2026 από το Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο Δεσμός, σε συνεργασία με το WWF Ελλάς και το HIGGS (Higher Incubator Giving Growth & Sustainability), ενδυνάμωσε τους εθελοντές στην πράξη.

Στην πρώτη γραμμή του μετώπου των πυρκαγιών, με συνέπεια και αποτελεσματικότητα, οι εθελοντές δασοπυροσβέστες στην Ελλάδα δίνουν κάθε χρόνο το δικό τους αγώνα, συνεισφέροντας σημαντικά στο έργο της Πολιτικής Προστασίας. Παρά τον κομβικό τους ρόλο, τα προηγούμενα χρόνια δεν υποστηρίζονταν με σταθερότητα από την Πολιτεία, ενώ οι ανάγκες τους για εξοπλισμό -ο οποίος καταπονείται και συχνά καταστρέφεται, μετά από μία δύσκολη αντιπυρική περίοδο- είναι μεγάλες.

Στο πλαίσιο της «Πρωτοβουλίας 21» και με την υποστήριξη της Εθνικής Τράπεζας, του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση και του Ιδρύματος Αθηνάς Ι. Μαρτίνου, μέσω του προγράμματος ενισχύθηκαν με εξοπλισμό υψηλών προδιαγραφών 2.888 εθελοντές από 71 ομάδες δασοπυροπροστασίας της χώρας, εκ των οποίων 24 ομάδες ενισχύθηκαν με εξοπλισμό και στους δύο κύκλους του προγράμματος. Η διαδικασία αξιολόγησης και τελικής επιλογής των ομάδων πραγματοποιήθηκε με διαφάνεια και σαφή κριτήρια, τα οποία πλέον αποτελούν πρότυπο για την αξιολόγηση και ενίσχυση εθελοντικών ομάδων και από άλλους φορείς.

Παράλληλα, 1.240 εθελοντές δασοπυροσβέστες, αλλά και φορείς τοπικών κοινωνιών, αναβάθμισαν τις γνώσεις τους σε θέματα πρόληψης και διαχείρισης δασικών πυρκαγιών μέσω των ενημερωτικών εργαστηρίων του προγράμματος.

Ο κομβικός ρόλος των πεζοπόρων τμημάτων των ομάδων στην κατάσβεση, αλλά και στον έλεγχο της περιμέτρου μιας πυρκαγιάς, έφερε εμφατικά στο προσκήνιο την ανάγκη για την εκπαίδευσή τους στην πράξη.

Έτσι, στον δεύτερο κύκλο του προγράμματος (2024-2026), η κατάρτιση εμπλουτίστηκε με βιωματικά εργαστήρια κατά τα οποία 476 εθελοντές δασοπυροσβέστες εκπαιδεύτηκαν στο πεδίο.

Η ουσιαστική συμβολή του προγράμματος έγινε άμεσα αισθητή, όταν όλες οι ομάδες που ενισχύθηκαν διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση των καταστροφικών πυρκαγιών σε Αττική, Κορινθία, Ρόδο και Έβρο στην αντιπυρική περίοδο του 2023, σε αυτή της Αττικής το 2024 και στις πυρκαγιές της περιόδου 2025 σε Αττική, Κρήτη, Αχαΐα, Πρέβεζα και Χίο.

Παράλληλα, το πρόγραμμα ανέδειξε στο δημόσιο διάλογο προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εθελοντές και για πρώτη φορά, μέσα από τον νέο νόμο του κράτους «Ενεργή Μάχη», οι ανάγκες των εθελοντών δασοπυροσβεστών  έλαβαν στοχευμένη υποστήριξη. Πλέον, προβλέπονται θεσμικά η πιστοποιημένη εκπαίδευση και ασφάλιση των εθελοντών, η θεσμική κινητοποίησή τους, η οικονομική ενίσχυση για εξοπλισμό και η δικαιολογημένη άδεια εργασίας.

Με την ολοκλήρωση του τετραετούς αυτού προγράμματος, οι ευκαιρίες εκπαίδευσης για τους εθελοντές δασοπυροσβέστες διευρύνονται.

Συγκεκριμένα, οι εθελοντικές ομάδες από όλη τη χώρα θα έχουν στη διάθεσή τους το EDUfires, έναν εκπαιδευτικό διαδικτυακό κόμβο που συγκεντρώνει τη γνώση, τις καλές πρακτικές και τα διδάγματα από τη λειτουργία του εθελοντικού συστήματος δασοπυροπροστασίας.

Σε λίγους μήνες το EDUfires θα παραδοθεί στην «Πανελλήνια Ομοσπονδία Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας Πυρόσβεσης» που θα αναλάβει τη λειτουργία και τη διαχείρισή του.

Η συμβολή των τριών υποστηρικτών του προγράμματος, ύψους σχεδόν €1.000.000 εκατ., λειτούργησε ως καταλύτης, κινητοποιώντας επιπλέον πόρους ύψους €500.000 από ιδιωτικές πρωτοβουλίες, διευρύνοντας έτσι περραιτέρω τον θετικό αντίκτυπο της πρωτοβουλίας για την ενίσχυση περισσότερων ομάδων. 

Η Έμιλυ Κερν, Γενική Διευθύντρια του ΜΚΣ Δεσμός, δήλωσε:

«Στον Δεσμό, πιστεύουμε ακράδαντα ότι η δύναμη της προσφοράς πολλαπλασιάζεται όταν ενώνεται. Το πρόγραμμα αυτό γεννήθηκε από την κοινή μας ανάγκη να σταθούμε με σεβασμό και ευθύνη δίπλα στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής. Η συμπόρευση των τριών δωρητών και των τριών φορέων, κάτω από την αιγίδα της Πρωτοβουλίας 21, είναι η ζωντανή απόδειξη ότι όταν ενώνονται οι δυνάμεις μας για το κοινό καλό, μπορούμε να καταφέρουμε το σπουδαίο. Μαζί, θωρακίζουμε τους εθελοντές μας και προστατεύουμε το μέλλον των δασών μας».

Ο Ηλίας Τζηρίτης, συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στο WWF Ελλάς, δήλωσε:

«Μετά από τέσσερα ολόκληρα χρόνια, νιώθουμε περήφανοι που με όχημα τη συνεργασία, πολλοί και διαφορετικοί φορείς και δωρητές, ενώσαμε δυνάμεις και υλοποιήσαμε ένα καινοτόμο πρόγραμμα για τη χώρα μας που τοποθέτησε τους εθελοντές δασοπυροσβέστες και τις “αφανείς” ανάγκες τους στο προσκήνιο. Πετύχαμε πολλά μαζί και ενώ υπάρχουν ακόμα ουσιαστικά βήματα που πρέπει να γίνουν ώστε η χώρα να αποκτήσει ένα λειτουργικό σύστημα εθελοντισμού πολιτικής προστασίας, είμαστε χαρούμενοι που πλέον έχει γίνει μια πολύ καλή αρχή που έφερε ήδη τις πρώτες επιθυμητές αλλαγές».

Η  Αλεξάνδρα Εμιρζά, Deputy Director του HIGGS, πρόσθεσε:

«Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, μέσα από τη συμμετοχή μας στο πρόγραμμα, είχαμε τη χαρά να συμβάλουμε στην εκπαίδευση και ενδυνάμωση εθελοντών δασοπυροσβεστών από κάθε γωνιά της χώρας. Η μακρόχρονη συνεργασία των τριών φορέων αποτελεί ένα ισχυρό παράδειγμα του πώς οι συνέργειες δημιουργούν πραγματική αξία για την κοινωνία. Μέσα από την κοινή αυτή προσπάθεια, το πρόγραμμα έχει ενισχύσει την ετοιμότητα των εθελοντικών ομάδων και έχει συμβάλει ουσιαστικά στην ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών και στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος».

Δείτε παρακάτω το απολογιστικό βίντεο: