Επιστημη

Πρόγραμμα "Επιστημονικές μελέτες"

Τι κρυβεται πισω απο ενα γιγαντα: η περιπτωση τηΣ σαυραΣ τηΣ Σκυρου

Τμημα ΒιολογιαΣ, Σχολη Θετικων Επιστημων, Εθνικο και Καποδιστριακο Πανεπιστημιο Αθηνων

2010

Η Σκύρος είναι γνωστή για το περίφημο αλογάκι της, μια τυπική περίπτωση νανισμού. Στο Αρχιπέλαγος της Σκύρου, όμως, φιλοξενείται και μια εντυπωσιακή περίπτωση γιγαντισμού: η ενδημική σαύρα (Podarcis gaigeae), που παρουσιάζει έναν μεγαλόσωμο πληθυσμό στη νησίδα Μέσα Διαβατές. Εκεί έχουν καταγραφεί υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα, έλλειψη θηρευτών και κανιβαλισμός, ενώ φωλιάζει μια ακμαία αποικία γλάρων, στοιχεία που δυνητικά ευνοούν το γιγαντισμό σύμφωνα με την επικρατούσα θεωρία («κανόνας του νησιού»).

Στη μελέτη αυτή προσπαθήσαμε να αποσαφηνίσουμε τα αίτια που οδηγούν στον γιγαντισμό καθώς και τις συνέπειές του στη γενική βιολογία των σαυρών. Δειγματοληψίες σε όλες τις νησίδες του Αρχιπελάγους επιβεβαίωσαν ότι, παρά το γεγονός των μεγαλύτερων μεγεθών σώματος που καταγράφηκαν σε όλους τους πληθυσμούς περιφερικά της Σκύρου, το φαινόμενο περιορίζεται στις Διαβατές ενώ μια ενδιάμεση κατάσταση ισχύει στο Λακονήσι. Ο βασικός διαφοροποιός παράγοντας στις Διαβατές είναι η υψηλή τροφική διαθεσιμότητα, η οποία στηρίζεται από τους γλάρους που φωλιάζουν σε ικανά νούμερα στη νησίδα και είναι υπεύθυνοι για τη ροή ενέργειας στο οικοσύστημα. Χάρη σε αυτούς και το ιδιαίτερο γεωλογικό υπόβαθρο, η βλάστηση της νησίδας είναι νιτρόφιλη και σαφώς πιο πλούσια, συντηρώντας μια αυξημένη πρωτογενή παραγωγικότητα.

Η πλήρης έλλειψη θηρευτών έχει επιτρέψει την ύπαρξη ενός πολύ πυκνού πληθυσμού σαυρών, στοιχείο που οδηγεί σε έντονο ενδοειδικό ανταγωνισμό, ο οποίος εκφράζεται και ως κανιβαλισμός. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, το μεγάλο μέγεθος σώματος αποτελεί πλεονέκτημα τόσο για τα νεαρά άτομα (επιβίωση από τον κανιβαλισμό) όσο και για τα ενήλικα αρσενικά (πρόσβαση σε μια επιπλέον πηγή τροφής μέσω του κανιβαλισμού αλλά και υψηλότερο κοινωνικό status, χωροκρατικότητα και αναπαραγωγική επιτυχία).

Έντονη είναι η επίδραση του γιγαντισμού στην αναπαραγωγή των σαυρών από τις Διαβατές. Ενώ οι κλασικές αναπαραγωγικές στρατηγικές προβλέπουν τη γέννηση είτε μικρών αλλά πολλών αυγών, είτε μεγάλων αλλά λίγων, τα θηλυκά της νησίδας γεννούν και περισσότερα και μεγαλύτερα αυγά. Καμία επενέργεια δεν παρατηρήθηκε πάντως στην περίπτωση της θερμορύθμισης. Η εμφάνιση του γιγαντισμού και της ασυνήθους αναπαραγωγικής δυνατότητας στους μικρούς αυτούς πληθυσμούς της νησίδας εξηγείται καλύτερα με βάση τους εξής δύο παράγοντες: α) την ύπαρξη έντονων κανιβαλιστικών συμπεριφορών με τη μορφή επιθέσεων στην ουρά της σαύρας και σκληρού ενδοειδικού ανταγωνισμού στα νεαρά άτομα και β) τις μεγάλες θαλάσσιες εναποθέσεις που προέρχονται από ενδημικές αποικίες θαλασσοπουλιών.

Τελική αναφορά

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Συντονιστής:

Παφίλης Παναγιώτης, Επίκουρος Καθηγητής Ζωικής Ποικιλότητας, Τμήμα Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Post-doctoral Research Fellow, University of Michigan

Μέλη Ομάδας:

Mehiri Shai, Λέκτορας, Τμήμα Ζωολογίας, Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ

Σαγώνας Κώστας, Υποψήφιος Διδάκτορας, Τμήμα Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Βαλάκος Ευστράτιος, Αναπληρωτής Καθηγητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πανεπιστημιούπολη, Ζωγράφου

15701 Αθήνα

Τηλ.: 210 72 74 397

Φαξ: 210 72 74 065

secr@biol.uoa.gr

www.biol.uoa.gr

menuShadow