Μελέτες 2012 - Περιλήψεις - Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες
1. Η νεότερη ελληνική ιστορία στον ψηφιακό χώρο: διαφύλαξη, παρουσίαση και διδασκαλία του παρελθόντος
Ομάδα Μελέτης: Γαζή Έφη (Συντονίστρια, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου), Λιάκος Αντώνης (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Μπιλάλης Δημήτριος (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Κομματά Ελένη, Κυμιωνής Στέλιος (Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο)
Η μελέτη εστιάζει σε επιστημονικά προγράμματα ψηφιοποίησης τεκμηρίων της νεότερης Ελληνικής Ιστορίας καθώς και στις δημόσιες χρήσεις του νεοελληνικού παρελθόντος στον χώρο των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ). Η στόχευση της μελέτης είναι διττή: α. η δημιουργία μιας αξιόπιστης βάσης δεδομένων των ψηφιοποιημένων και οπτικο-ακουστικών τεκμηρίων της νεότερης ελληνικής ιστορίας, στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, η οποία θα ανταποκρίνεται σε ερευνητικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς και β. η εξέταση και κατανόηση της δημόσιας ιστορίας στον ψηφιακό χώρο με ιδιαίτερη έμφαση στις ιστορίες ζωής, στις ιστορίες της οικογένειας και στις τοπικές ιστορίες. Το πρώτο πεδίο έρευνας παρέχει τη δυνατότητα χαρτογράφησης των επιστημονικών προγραμμάτων ψηφιοποίησης τεκμηρίων της νεότερης ελληνικής ιστορίας προκειμένου να αξιοποιηθούν αποτελεσματικότερα. Το δεύτερο πεδίο έρευνας επιτρέπει τη μελέτη και ανάλυση της πολύπλευρης πραγματικότητας των χρήσεων και λειτουργιών του παρελθόντος στα σύγχρονα περιβάλλοντα των ψηφιακών τεχνολογιών και των οπτικοακουστικών μέσων.
2. . Οι επιδράσεις του μίγματος παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας και των περιβαλλοντικών πολιτικών για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) πάνω στις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα των κρατών μελών της Ευρώπης των 15
Ομάδα Μελέτης: Θωμάκος Δημήτριος (Συντονιστής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου), Τζαβάρα Διονυσία (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου), Αλεξόπουλος Θωμάς
Ο σκοπός της μελέτης είναι η ανάλυση των πολιτικών ως στρατηγικών εργαλείων για τη μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα μεταξύ των κρατών μελών της Ευρώπης των 15. Επιβεβαιώνοντας τη δέσμευσή της, με την υπογραφή του πρωτοκόλλου του Kyoto, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εκδώσει έναν αριθμό από οδηγίες προς την κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης και της μείωσης των αερίων του θερμοκηπίου. Οδηγίες σχετικές με την προώθηση των ΑΠΕ, την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, τη μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα των αυτοκινήτων, την εφαρμογή μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων κ.α. Το περιεχόμενο της έρευνας είναι η συστηματική διερεύνηση των επιπτώσεων της χρήσης διαφορετικών ενεργειακών μιγμάτων μιας χώρας και του μεριδίου της τελικής κατανάλωσης ενέργειας από τους διάφορους τομείς της οικονομίας, σε συνδυασμό με την χρήση μιας νέας επεξηγηματικής μεταβλητής, η οποία σχετίζεται με την εφαρμογή και τη διάρκεια της προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ). Υπό αυτή την έννοια, θα είναι εφικτό να συγκριθεί η οικολογική φιλικότητα των 15 Ευρωπαϊκών χωρών, να αναγνωριστούν οι κρίσιμοι παράγοντες διαφοροποίησής τους και, επίσης, να γίνει αντιληπτή η αποτελεσματικότητα των μέτρων προώθησης των ΑΠΕ.
3. Μαθαίνοντας τον πολιτισμό μέσα από τα ηχοτοπία της πόλης – Ένα εργαλείο διδασκαλίας
Ομάδα Μελέτης: Καλλιμοπούλου Ελένη (Συντονίστρια, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας), Πούλος Παναγιώτης (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Κορνέτης Κωνσταντίνος (Brown University), Τσιπίδης Σπύρος
Η παρούσα πρόταση στοχεύει στο σχεδιασμό ενός Εργαλείου Διδασκαλίας για την κατανόηση των πολιτισμικών πρακτικών και της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από την εθνογραφική καταγραφή των ηχοτοπίων της πόλης. Ειδικότερα, μέσα από επιτόπια έρευνα της ηχητικής τοπογραφίας της πόλης, οι συμμετέχοντες δημιουργούν ψηφιακές αναπαραστάσεις των συλλεχθέντων αρχειακών, κειμενικών, οπτικών, μουσικών και ηχητικών δεδομένων σε ένα Διαδραστικό Ψηφιακό Περιβάλλον. Η δυναμική αυτή χαρτογράφηση των ηχοτοπίων της πόλης επανατροφοδοτεί την εκπαιδευτική διαδικασία παρέχοντας ένα χρήσιμο μέσο για την κριτική κατανόηση της έννοιας του πολιτισμού. Το προτεινόμενο Εργαλείο Διδασκαλίας σχεδιάζεται για πανεπιστημιακά προγράμματα σε γνωστικά αντικείμενα όπως εθνομουσικολογία, μουσική ιστορία, πολιτισμική ιστορία, ανθρωπολογία, πολιτισμικές σπουδές, και πολιτισμική γεωγραφία. Συνδυάζει τα μέσα των ψηφιακών ανθρωπιστικών σπουδών με τις συμβατικές διδακτικές μεθόδους, αποβλέποντας στην ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών στη διδασκαλία∙ τη δημιουργία ενός διδακτικού μοντέλου βασιζόμενου στην προσωπική εμπλοκή με την κοινωνία∙ τη σύνδεση πανεπιστημίου και κοινωνίας∙ τη διάσωση και διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
4. Αξιολόγηση της Ελληνικής Τράπεζας Γενετικού Υλικού (ΕΤΓΥ)
Ομάδα Μελέτης: Ξεπαπαδέας Αναστάσιος (Συντονιστής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Τσιαούση Βασιλική (Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων), Σταυρόπουλος Νικόλαος, Σπύρου Σοφία, Ράλλη Παρθενόπη (Ελληνική Τράπεζα Γενετικού Υλικού)
Στόχος της πρότασης είναι η οικονομική αξιολόγηση υπηρεσιών που συνδέονται με τους φυτικούς γενετικούς πόρους της Ελληνικής Τράπεζας Γενετικού Υλικού που ενδέχεται να παίξουν σημαντικό ρόλο σε θέματα διατροφικής ασφάλειας. Παρότι ζωτικής σημασίας για την προσαρμοστικότητα αγροτικών φυτών ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της γεωργίας ιδιαίτερα στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, η ποικιλία φυτικών γενετικών πόρων έχει μειωθεί παγκόσμια. Επιπλέον, οι συλλογές γενετικού υλικού της Ελληνικής Τράπεζας, λόγω και οικονομικών αιτίων, βρίσκονται σήμερα υπό άμεση απειλή, με αποτέλεσμα το 50% του συνόλου του φυτικού υλικού να κινδυνεύει να χαθεί. Πρόσφατη έρευνα της Τράπεζας της Ελλάδας σημειώνει, παράλληλα, ότι η ελληνική γεωργία θα είναι ευάλωτη απέναντι σε προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής. Η στρατηγική σημασία της παρούσας ερευνητικής πρότασης είναι να αυξήσει την κατανόηση υπηρεσιών που συνδέονται με την Τράπεζα, παρέχοντας εστιασμένη οικονομική ανάλυση που μπορεί να στηρίξει μια σύγκριση ανάμεσα στα αντίστοιχα κόστη και οφέλη για τη διατήρηση της Ελληνικής Τράπεζας Γενετικού Υλικού.
5. Το χρονικό ενός μακρύ χειμώνα
Ομάδα Μελέτης: Πανταζής Παύλος (Συντονιστής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Βλαχόπουλος Γιάννης (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Αδάμου Χριστίνα (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Τσαμπρού Μάγια (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης)
Η οικονομική κρίση φαίνεται να αφήνει έντονα ίχνη στην ελληνική κοινωνία, συμπαρασύροντας θεσμούς και κοινωνικές σχέσεις. Η προτεινόμενη έρευνα αποσκοπεί στη μελέτη των καθημερινών βιωμάτων των θυμάτων της οικονομικής κρίσης, μέσω ενός ντοκυμανταίρ, μιας κινηματογραφικής θεωρητικής έρευνας και μιας κοινωνικοψυχολογικής εμπειρικής έρευνας ποιοτικού χαρακτήρα, μέθοδοι διερεύνησης όχι απλά αλληλοσυμπληρούμενες αλλά ανατροφοδοτούμενες διαρκώς η μία από την άλλη. Η έρευνα επιχειρεί να απαντήσει σε θεωρητικά και κοινωνικά ερωτήματα μέσω της καλλιτεχνικής πράξης και του αναστοχασμού της οπτικοακουστικής τεκμηρίωσης. Σε αυτό το πλαίσιο, θα γυρισθεί ένα ντοκυμανταίρ που θα εστιάζει στις προσωπικές ή συλλογικές στρατηγικές που υιοθετούν τα κοινωνικά υποκείμενα για να απαντήσουν στα νέα δεδομένα μίας εκτεταμένης κρίσης που, κατά τη γνώμη μας, σχετίζεται με την (επ)άνοδο του νεοφιλελευθερισμού. Τα πορίσματα της έρευνας θα ανατροφοδοτήσουν τους χαρακτήρες του ντοκυμανταίρ και τις κοινωνικές ομάδες στις οποίες ανήκουν, ενώ θα παραχθεί και ένα άρθρο που θα επικεντρώνεται στο θεωρητικό αναστοχασμό πάνω στα πορίσματα αλλά και τη μεθοδολογία της έρευνας.